De aanbevelingen op basis van de podcastserie: Van wie is de wijk

Erken en versterk wat mensen zelf al doen 

Waar beleid zich vaak richt op tekorten en problemen in wijken als Overvecht, pleiten antropoloog Kathrine van den Bogert en conflictwetenschapper Luuk Slooter voor een fundamentele omkering van dit perspectief. In plaats van wijken uitsluitend te benaderen als bron van problemen is het belangrijk om te herkennen en erkennen wat er al goed gaat — en dat te versterken.

Conflictwetenschapper Luuk Slooter deed langdurig onderzoek in Poelenburg (Zaandam), Duindorp (Den Haag) en Bloemhof (Rotterdam). Zijn conclusie: ondanks structurele problemen en incidentele onrust is het straatbeeld in deze wijken doorgaans rustig en vreedzaam. Het gaat er vaak juist goed. Hij bekijkt daarom niet alleen waarom geweld ontstaat maar vooral waaróm het meestal juist níet tot escalatie komt. Dat noemt hij ‘alledaagse vrede’: wat mensen zelf doen in het dagelijks leven om polarisatie te dempen en onrust of geweld te voorkomen.

Antropoloog Kathrine van den Bogert deed twee jaar onderzoek naar de maatschappelijke impact van voetbalvereniging SVO De Dreef in Overvecht. Haar conclusie: beleid over wijken als Overvecht richt zich vrijwel altijd op een tekort — bewoners zouden te weinig sporten, bewegen en participeren. Van den Bogert noemt dit een vorm van ‘broccolipaternalisme’: het opdringen van ‘gezond leven’ voor iemands ‘eigen bestwil’, dat het werkelijke probleem — structurele armoede — ongemoeid laat. En die focus op ‘gebrek’ is bij lange na niet het hele plaatje, volgens Van den Bogert: wie écht inzoomt op de wijk, ziet al het moois dat er wél gebeurt.

Ontwikkel alledaagse vredebeelden

Als tegenhanger van de gangbare dreigingsbeelden, risicogroepen en overlastplekken, zouden beleidsmakers ‘alledaagse vrede beelden’ kunnen ontwikkelen, stelt Slooter. Breng systematisch in kaart wáár mensen elkaar op een vreedzame manier ontmoeten en wélke individuen en groepen bijdragen aan het bewaren van de rust — net zoals dreigingen nu al in kaart worden gebracht.

Dat kan gaan om buurthuizen die vaak een belangrijke ontmoetingsplek zijn. Maar het kan ook gaan om informele ontmoetingsplekken en niet-bedoelde functies van openbare ruimte zoals parkeerplaatsen. Sommige parkeerplaatsen in Overvecht zijn nu een ontmoetingsplek, gedoogterrein én slaapplek voor dak-en thuislozen. Als ook deze plekken in kaart worden gebracht, kunnen ze worden meegewogen in herontwikkelingplannen. Ook kan er dan worden aangegeven wat er voor deze functies in de plaats komt.

Het financieren van buurtverbinders

De gemeente Utrecht heeft concrete plannen voor toekomstige buurtcentra in de wijk, inclusief oppervlaktes en financiële dekking. Maar die concrete plannen ontbreken voor het verbinden van huidige bewoners met nieuwe bewoners – ten behoeve van de sociale cohesie. Rosa Koenen, van Dwarsverband, stelt: dat gaat niet vanzelf, daarvoor zijn community builders nodig.