Dossier
Gaza, in eigen woorden

Gaza na 7 oktober, verteld door Palestijnen zelf. In elk verhaal staat één leven centraal. In samenwerking met Lina Ayesh en Gaza Living Story.

Dit dossier is onderdeel van:
Steun dit dossier

Steun dit dossier

Het Palestina op de kaart dossier bestaat — zonder betaalmuren — mede dankzij betalende lezers. Help je mee? Steun dit dossier met een eenmalige donatie.
Doneer 1× aan dit dossier

Word daarnaast lid van Momus (vanaf €3 per maand) om al ons werk te steunen.

 


 

Ontvang updates over dit dossier in je inbox

Via onze Palestina op de Kaart nieuwsbrief blijf je op de hoogte én kun je meedenken over dit onderzoek op basis van vragen die we via deze nieuwsbrief delen.

Ontvang je al één of meer van onze nieuwsbrieven? Verander je voorkeuren via de knop in de Momus-nieuwsbrieven die je al ontvangt en vink de Palestina op de kaart nieuwsbrief aan.

Ontvang je nog geen enkele nieuwsbrief van Momus? Schrijf je hier in en vink de Palestina op de kaart nieuwsbrief aan.


 

Tips en ideeën voor dit dossier

Heb jij tips of ideeën voor dit dossier? Laat het ons weten.

Naar het tipformulier

 


Naast het steunen en volgen van dit zorgdossier kun je ook Momus zelf steunen als lid vanaf 3 euro per maand, of via een eenmalige donatie naar keuze. Je blijft op de hoogte en denkt mee over al ons werk via onze nieuwsbrieven of social media+Vind ons op Instagram, LinkedIn, Facebook, Youtube en TikTok. Stuur ons algemene tips, ideeën of vragen als tekst via dit formulier, of als audiobericht via onze online open microfoon.

 

Waarom zouden wij dromen?

 


 

Wat betekent dromen voor Palestijnen in Gaza wanneer elke dag in het teken staat van overleven? ʻDromen is geen afleiding van de werkelijkheid. Het is hoe we die werkelijkheid overleven.’


 


Lina Ayesh | 14 apr. 2026 | Deel 7 van 8


Dit verhaal werd geschreven door Lina Ayesh op basis van gesprekken met Mohammed en anderen. Deze 8-delige serie, geschreven door de Palestijnse schrijfster en digitale specialist Lina Ayesh (vanuit Spanje), kwam tot stand in samenwerking met Gaza Living Story van Yalla Labs, dat ervaringen, herinneringen en toekomstvisies uit Gaza verzamelt.

ʻIk zorg voor kinderen in Gaza. Mijn dagen beginnen voordat zij wakker worden, in dat kleine tussenuur van duisternis en ochtend waarin ik kan nadenken. Maar mijn gedachten gaan niet over de toekomst. Ze gaan over overleven. Wat kan ik ze geven voor het ontbijt? Hebben we genoeg?
Als elke dag opgaat aan het zoeken naar eten, het repareren van muren die maar blijven afbrokkelen, het tellen van de kinderen om te controleren of ze nog ademen — waarom zou ik dan dromen?
Als ik weet dat terwijl de kinderen slapen, andere kinderen — kinderen die op hen lijken, kinderen die zij hadden kunnen zijn — sterven, waarom zou ik dan dromen?

 

— Mohammed

Mohammeds vraag 

Ik ontmoette Mohammed op een van die dagen waarop de vraag bijzonder zwaar woog. Hij is een Palestijnse ontwikkelaar die zich tijdens zijn studie onvermoeibaar heeft ingezet. Hij gebruikte zijn zomers om zijn vaardigheden bij te schaven en werkte parttime om zijn familie te ondersteunen terwijl hij bleef studeren. Hij solliciteerde naar elke beurs die hij kon vinden, in de hoop op een kans op een postdoctorale studie of een stage. Hij geloofde dat als je maar hard genoeg werkte, het uiteindelijk goed zou komen.
Totdat een Israëlisch bombardement hem zijn broer en zijn schoonzus ontnam. Van de ene op de andere dag werd Mohammed verantwoordelijk voor zijn nichten en neven. Het leven waar hij jarenlang naartoe had gewerkt — zijn studie afmaken, verder studeren, een toekomst opbouwen — maakte plaats voor iets wat hij zich nooit had kunnen voorstellen: overleven, verantwoordelijkheid dragen, zorgen voor kinderen die al te veel hadden verloren.
Toen we die dag samen zaten, sprak Mohammed rustig maar met grote helderheid. Hij stelde me een vraag waar ik geen antwoord op had.
‘Verdienen wij het werkelijk om te dromen, of zijn dromen alleen weggelegd voor mensen wier leven hun de ruimte biedt om die dromen waar te maken?’
Ik had geen antwoord.

De omslag

De volgende dag belde Mohammed me. Hij had nagedacht. 
‘Ik denk dat we het recht hebben om te dromen. Dromen kan pijnlijk zijn, als je het meedraagt naast alles wat er al is. Maar gisteren, nadat we hadden gesproken, gebeurde er iets.’
Zijn nichtje had hem verteld dat ze later piloot wil worden. Een goede piloot. Een piloot die geen kinderen doodt met vliegtuigen.
Op dat moment begreep Mohammed iets wat hij eerder niet had gezien. Als hij ophield met dromen, als hij aanvaardde dat de toekomst gesloten was – hoe kon hij dan ooit naar deze kinderen kijken, kinderen die van hem afhankelijk zijn, kinderen wiens leven al getekend zijn door verlies, en hun vertellen dat dromen niet mag?
Dat kon hij hun niet ook nog afnemen.

Wat mensen deelden 

Toen we Palestijnen op Gaza Living Story begonnen te vragen hun dromen voor de toekomst te delen, vroeg ik me af hoe ze zouden reageren. Zouden ze aarzelen? Stilte?
Wat ons verraste, was dat veel mensen hun dromen niet aan specifieke plekken koppelden of aan concrete uitkomsten vastknoopten. In plaats daarvan schreven ze over waardigheid. Veiligheid. Vrijheid. Liefde. Gerechtigheid. Hun dromen waren vaak van spirituele en emotionele aard, niet van materiële. Ze vroegen niet om dingen. Ze benoemden wat voor hen het meest telde, op hun eigen voorwaarden.

Lees in het eerste artikel uit deze serie meer over Gaza Living Story (en beluister hierin een paar van de verzamelde verhalen uit Gaza).

Sommige dromen waren donker. Andere hoopvol. Ze waren allemaal eerlijk. Ze waren allemaal een manier om te zeggen: dit is niet alles wat er is.
Israa, een van de ontwikkelaars die Gaza Living Story vanuit Gaza heeft opgebouwd, verloor haar broer tijdens het project. Ze bleef werken. Toen ik haar vroeg naar dromen – of het wel eerlijk is om mensen te vragen zich een toekomst voor te stellen als het heden ondraaglijk aanvoelt – zei ze: ‘Dat is niet wreed. Het geeft mensen een manier om te zeggen wat ze met zich meedragen, wat ze weigeren op te geven, en wat ze zich niet zullen laten afnemen.’

De piloot

Ik denk er nu anders over dan vóór dat gesprek met Mohammed. Vroeger vroeg ik me af of dromen een luxe was die we ons niet konden veroorloven. Nu denk ik dat we het ons niet kunnen veroorloven het kwijt te raken.
Mohammeds nichtje wil piloot worden die geen kinderen doodt. Ze droomt niet van ontsnapping. Ze droomt van een wereld waarin piloten iets anders doen met vliegtuigen. Waarin kinderen veilig zijn in hun eigen huis. Waarin de lucht geen dood met zich meedraagt.
Ze is vijf jaar oud. Ze heeft haar ouders al verloren. En ze droomt nog steeds.
Als zij het kan, kunnen wij het ook.
Dromen, zo hebben we geleerd, is geen afleiding van de werkelijkheid. Het is hoe we die werkelijkheid overleven.
Hoe Palestijnen hun dromen beschrijven, in hun eigen woorden, lees je op gazalivingstory.org
Lina Ayesh schreef dit artikel namens Ahmed Hamada op basis van gesprekken met hem. Beluister hier een korte reflectie van deze auteur.

Binnenkort verschijnt binnen dit dossier deel 8 van deze serie.


Steun het bredere Palestina op de kaart dossier van Momus en volg het via updates in je inbox. Lees hier hoe: