Dossier
Gaza, in eigen woorden

Gaza na 7 oktober, verteld door Palestijnen zelf. In elk verhaal staat één leven centraal. In samenwerking met Lina Ayesh en Gaza Living Story.

Dit dossier is onderdeel van:
Steun dit dossier

Steun dit dossier

Het Palestina op de kaart dossier bestaat — zonder betaalmuren — mede dankzij betalende lezers. Help je mee? Steun dit dossier met een eenmalige donatie.
Doneer 1× aan dit dossier

Word daarnaast lid van Momus (vanaf €3 per maand) om al ons werk te steunen.

 


 

Ontvang updates over dit dossier in je inbox

Via onze Palestina op de Kaart nieuwsbrief blijf je op de hoogte én kun je meedenken over dit onderzoek op basis van vragen die we via deze nieuwsbrief delen.

Ontvang je al één of meer van onze nieuwsbrieven? Verander je voorkeuren via de knop in de Momus-nieuwsbrieven die je al ontvangt en vink de Palestina op de kaart nieuwsbrief aan.

Ontvang je nog geen enkele nieuwsbrief van Momus? Schrijf je hier in en vink de Palestina op de kaart nieuwsbrief aan.


 

Tips en ideeën voor dit dossier

Heb jij tips of ideeën voor dit dossier? Laat het ons weten.

Naar het tipformulier

 


Naast het steunen en volgen van dit zorgdossier kun je ook Momus zelf steunen als lid vanaf 3 euro per maand, of via een eenmalige donatie naar keuze. Je blijft op de hoogte en denkt mee over al ons werk via onze nieuwsbrieven of social media+Vind ons op Instagram, LinkedIn, Facebook, Youtube en TikTok. Stuur ons algemene tips, ideeën of vragen als tekst via dit formulier, of als audiobericht via onze online open microfoon.

Gaza,
in onze eigen woorden

 


 

Terwijl de genocide voortduurt, zien we hoe de wereld de toekomst van Gaza vormgeeft zonder de Gazanen zelf. Het project Gaza Living Story is ontstaan als ons antwoord hierop: een digitale kaart van herinneringen, verbeelding en hoop, waar Palestijnen in hun eigen woorden hun toekomst vormgeven.


 


Lina Ayesh | 19 mrt 2026 | Deel 1 van 8


Deze 8-delige serie, geschreven door de Palestijnse schrijfster en digitale specialist Lina Ayesh (vanuit Spanje), kwam tot stand in samenwerking met Gaza Living Story van Yalla Labs, dat ervaringen, herinneringen en toekomstvisies uit Gaza verzamelt.

Plannen zonder ons

Na 7 oktober zagen we hoe de wereld de toekomst van Gaza begon te plannen zonder de Gazanen zelf. Investeringsplannen. Beleidspresentaties. Wederopbouwscenario’s. Alles werd bedacht zonder Palestijnse inbreng.
Terwijl onze collega’s in Gaza werden gebombardeerd, verdreven en monddood gemaakt, beseften we dat we een platform moesten bouwen waar Palestijnen zelf aan het woord konden komen.
Gaza Living Story omvat inmiddels meer dan 300 verhalen, stuk voor stuk geschreven door Palestijnen, in hun eigen woorden.

Het verhaal van Nisreen over de haven van Gaza.
Op de digitale kaart van Gaza Living Story vullen mensen uit Gaza zelf verhalen in, soms met foto’s, op basis van een locatie op de kaart van Gaza. Gebruikers kunnen iets delen over het verleden, heden of juist de toekomst van de locatie. Beluister hieronder een van deze verhalen waarin Nisreen over de haven van Gaza vertelt (vertaling naar het Nederlands, voice-over (via AI) en geluidseffecten door Momus).


Gaza Living Story. Transcript:+■ HET VERLEDEN: Ik ging graag af en toe graag de haven van Gaza. Het was een van de weinige plekken in Gaza waar ik lange afstanden kon lopen zonder door te hebben hoe ver ik eigenlijk was gegaan, omdat het uitzicht steeds veranderde. De aanblik van vissersschepen en kleine bootjes gaf me altijd een gevoel van rust. Een bijzondere herinnering is de eerste dag van Eid al-Adha in 2021. Die ochtend stond ik vroeg op, ging naar de moskee bij de haven en wandelde daarna langs het water. Ik was zo gelukkig. Het voelde kalm en tegelijk levendig — een perfect vakantiemoment. ■ HET HEDEN: Nu, als ik naar foto’s van de haven kijk, herken ik het nauwelijks terug. De plek is volledig verwoest. De haven van Gaza droeg zoveel herinneringen, niet alleen voor mij maar voor iedereen in Gaza. In zo’n drukke en kleine stad hadden we weinig plekken om even aan alles te ontsnappen. Maar de haven was anders. Het was de ene plek waar iedereen het over eens was: hier kon je ademhalen, lopen en je even vrij voelen. ■ DE TOEKOMST: Ik hoop dat we op een dag de haven weer terugkrijgen — een plek vol kleur en leven, met boten, restaurants en verse vis in de buurt. Ik hoop dat het opnieuw een plek wordt waar mensen naartoe gaan om te ontspannen en samen tijd door te brengen… Ik stel me voor dat hij weer net zo kleurrijk wordt als op de foto.

Wie zijn wij

Yalla is een werkerscoöperatie gevestigd in het Verenigd Koninkrijk. We ontwikkelen technologie voor organisaties die zich inzetten voor sociale rechtvaardigheid, tools die een stem geven aan wie niet gehoord wordt en steun bieden aan gemeenschappen waarover wel wordt gepraat, maar waar zelden naar wordt geluisterd.
Ongeveer de helft van ons team is Palestijns, en we zijn altijd trots geweest op onze Palestijnse wortels. Maar Yalla is vanaf het begin nooit opgezet als liefdadigheidsinstelling of identiteitsproject. Het is een plek waar mensen van verschillende achtergronden samenwerken, met gelijke kansen en een gedeelde overtuiging dat we samen een betere toekomst kunnen bouwen.
Die balans is voor ons altijd essentieel geweest. Mensen in ons team zijn hier vanwege wat ze willen bereiken en hoe ze dat willen doen. Leiderschap, verantwoordelijkheid en vertrouwen zijn gebaseerd op kunde, betrokkenheid en toewijding.
Zoals Joe, onze medeoprichter, het verwoordt: ‘Rami leidt het technische werk niet omdat hij Palestijns is, maar omdat hij uitblinkt in wat hij doet. Dat is cruciaal. Leiderschap gebaseerd op vakmanschap en verantwoordelijkheid staat niet los van sociale rechtvaardigheid. Het is er juist een wezenlijk onderdeel van.’
Een deel van het Yalla Cooperative (rechts ikzelf, Lina Ayesh).

De Vraag

Gaandeweg begonnen we onszelf een lastige vraag te stellen.
Hoewel veel van ons werk gericht is op organisaties en gemeenschappen in het VK, rijst de vraag: hoe kunnen we op een betekenisvolle manier iets terugdoen voor de Palestijnse gemeenschap, passend bij onze huidige werkwijze?
Geen liefdadigheid.
Geen vertegenwoordiging.
Maar een eigen stem, zeggenschap en handelingsvrijheid.

Wat er veranderde na 7 Oktober

In de maanden na 7 oktober 2023 werd deze vraag urgent. Twee van onze teamleden, Farah en Ibrahim, vertelden over hun verbijstering toen ze de wereld over hen hoorden spreken terwijl ze werden gebombardeerd, niet wetend of ze de volgende dag zouden halen. Terwijl zij vochten om te overleven, werden hun verhalen door anderen bediscussieerd, geanalyseerd en geherformuleerd. Het is een vorm van diep geweld wanneer je verhaal je wordt ontnomen terwijl je nog leeft.
Zoals Joe het verwoordde: Het Britse collectieve geheugen over Palestina schiet ernstig tekort. De Nakba (de genocide en verdrijving van 1948) wordt ofwel verkeerd begrepen of is volledig onbekend. Die leemte in het geheugen is niet neutraal. Het bepaalt hoe mensen nu denken, wat ze accepteren en wat ze bereid zijn te negeren. Gaza Living Story wil geen geschiedenisboeken herschrijven. Het gaat erom wie er aan het woord komt en wie er wordt geloofd.’

Gaza Living Story

Zo ontstond Gaza Living Story.
Al generaties lang koesteren Palestijnen verhalen van liefde, verlies en verzet, onlosmakelijk verbonden met hun huizen, straten en grond. Gaza wordt nu geconfronteerd met een meedogenloze poging om zijn mensen, cultuur en geschiedenis uit te wissen. Maar de herinnering houdt stand.
Gaza Living Story is een digitale kaart van herinneringen, verbeelding en hoop. Het is een levende ruimte waar Palestijnen het verleden koesteren, het heden verwoorden en de toekomst van hun land vormgeven. Een plek waar herinneringen, stemmen en dromen samenvloeien.
Een platform waar wereldburgers die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis en betekenis van de Palestijnse identiteit kunnen ontdekken hoe onze cultuur, ons volk en onze overlevingsdrang zijn gevormd door ons land.
We startten het project in juli 2024 in samenwerking met Muslim Aid+Muslim Aid is een internationale humanitaire organisatie die noodhulp en ontwikkelingshulp biedt aan kwetsbare gemeenschappen wereldwijd (red.). De ontwikkeling vond plaats tijdens aanhoudende bombardementen, waarbij een deel van ons team vanuit Gaza zelf opereerde.

Het verhaal van tandarts Manar Serdah.

Gaza Living Story. Transcript:+■ HET VERLEDEN: Ik werkte vroeger als tandarts, en voordat ik mijn eigen praktijk opende, werkte ik op een school die was omgevormd tot opvang voor gezinnen. Er woonden daar veel mensen, en ik deed mijn best om hen als tandarts te helpen. Die maanden waren een van de zwaarste, maar ook de meest betekenisvolle periodes in mijn leven. Mensen helpen die pijn hadden, met heel beperkte middelen en materialen, herinnerde me eraan waarom ik voor dit vak heb gekozen. Tandheelkunde is voor mij nooit zomaar werk geweest, maar altijd een passie. Na jaren van hard werken, en met de steun van mijn vader, kon ik eindelijk mijn eerste praktijk openen. Het voelde als een droom die uitkwam. Patiënten helpen gaf me energie, en elke persoon die ik hielp gaf me kracht en een gevoel van richting. ■ HET HEDEN: Twee jaar nadat ik mijn praktijk had geopend, begon de genocide. Mijn praktijk werd verwoest, samen met andere klinieken en vele onderdelen van het Palestijnse leven. Daarna kreeg ik de kans om als tandarts te werken op een school waar honderden mensen werden opgevangen, voor wie hulp nodig had. Ik kan zeggen dat dat de beste maanden van mijn leven waren: ik kon zoveel mensen helpen die ondraaglijke pijn hadden en wachtten tot er eindelijk een tandarts kwam — soms zelfs op straat. Maar later werd ook die school gebombardeerd. Ik had het geluk te overleven, maar veel mensen in die opvang kwamen om en de plek werd volledig verwoest. Daarna stelde mijn vader voor om opnieuw een kleine kliniek te openen, door geld in te zamelen bij familieleden. Er was een groot tekort aan tandartsen en mensen bleven rondlopen met onbehandelde pijn. Ik ging akkoord, en samen lukte het ons om een kleine gemeenschapskliniek op te zetten. Even konden we weer mensen helpen en ondersteunen die het nodig hadden, totdat we opnieuw moesten evacueren en ook deze kliniek werd vernietigd. ■ DE TOEKOMST:Tandarts zijn en mensen helpen met mijn vaardigheden is wat mij definieert. Ik hoop oprecht dat ik, zodra er een staakt-het-vuren is, mijn praktijk weer kan opbouwen en mijn werk kan hervatten. Ik wil mijn opleiding voortzetten en de specialisatie afronden die ik vóór de oorlog zou beginnen. Mijn droom is om opnieuw mensen te genezen, iets op te bouwen en van betekenis te zijn — om glimlachen, hoop en waardigheid terug te brengen in mijn gemeenschap, patiënt voor patiënt.
 


 
Het verhaal van Ibrahim Joma over het Al-Baqa café.

Gaza Living Story. Transcript:+■ HET VERLEDEN: Toen ik me halverwege 2021 aansloot bij de Code Academy, ging programmeren niet alleen over lessen volgen. Het draaide ook om de ervaringen en activiteiten die mij vormden. Veel van die activiteiten vonden plaats in Albaqa Café. Het werd een plek waar leren en plezier samenkwamen, en waar we in aanraking kwamen met nieuwe kennis en inspirerende mensen.
Voor mij was dat extra belangrijk, omdat ik niet gewend was om naar dit soort bijeenkomsten te gaan. Albaqa gaf me de kans om echte verbindingen op te bouwen, mensen te ontmoeten met dezelfde interesses en me onderdeel te voelen van een grotere gemeenschap. Die bijeenkomsten waren altijd bijzonder, motiverend en inspirerend. Ik voelde telkens een speciaal enthousiasme als ik vrienden kon meenemen naar Albaqa, zodat ook zij die ervaring konden delen en nieuwe perspectieven konden ontdekken. ■ HET HEDEN: Nu zie ik, wanneer ik aan Albaqa denk, vooral het bloedbad dat er recent heeft plaatsgevonden, waarbij meer dan twintig Palestijnen die achter hun laptops zaten werden gedood door Israël — sommigen van hen kende ik. Het idee om samen te komen in Albaqa, ooit zo’n vanzelfsprekend onderdeel van ons dagelijks leven, voelt nu alsof het uit een andere wereld komt. ■ DE TOEKOMST: Ondanks alle verwoesting houd ik vast aan hoop. Ik wens dat de genocide snel eindigt en dat Gaza Sky Geeks terugkeert met zijn programma’s en activiteiten, vooral op plekken als Albaqa Café. Die bijeenkomsten doorbraken de routine, brachten ons in contact met anderen en openden deuren naar nieuwe kansen. Ik geloof dat als zulke activiteiten terugkeren, ze voor veel jongeren opnieuw leven zullen brengen. Hen steun en richting geven in hun studie en werk. Zoals ze dat ooit voor mij hebben gedaan.

De Totstandkoming

Israa is een van de hoofdontwikkelaars die vanuit Gaza aan Gaza Living Story werkte. Zodra ze bij het project betrokken raakte, voelde ze de impact ervan.
Ik voelde de verantwoordelijkheid om een Palestijns verhaal te vertellen. Dit was een van de eerste projecten waar ik aan werkte tijdens de zware bombardementen. Maar ik wist dat dit was waar ik kon bijdragen. Hier kon ik echt iets betekenen.’
Ze vertelde wat de locaties op de kaart zo bijzonder maakt.
Veel plekken in Gaza die mensen kennen, lijken op het eerste gezicht heel gewoon. Maar deze plekken hebben mij gevormd, en vele anderen met mij. Ze zijn bijzonder voor ons, ook al ogen ze alledaags. Ik weet zeker dat iedereen in Gaza zo’n plek heeft. Een plek die anderen gewoon vinden, maar die voor ons een diepe betekenis heeft.’
Halverwege het project kwam Israa’s broer om bij een Israëlische aanval. Ze had kunnen stoppen. Niemand zou haar dat hebben verweten.
Maar dit project was anders. Ik voelde dat het niet alleen het verhaal van mijn broer kon vertellen, maar ook dat van anderen. Ik besloot door te gaan. Ik stak er al mijn energie in. Al mijn woede. Doorwerken voelde als doorleven. Het voelde alsof ik iets betekende voor mijn land. Mensen om me heen waren verbaasd dat ik bleef werken, maar voor mij voelde het alsof ik de boodschap van mijn broer voortzette – alsof ik hem eer bewees.’
Mohammed, een ander teamlid, voelde zich om andere redenen tot het project aangetrokken. Voor hem was het essentieel dat het verhaal rechtstreeks van Palestijnen kwam – zonder filter.
Ik zie dit project als een manier om te laten zien hoe ons leven in korte tijd is veranderd. Het is een manier om ons verdriet vast te leggen en te tonen hoe we nu naar de dingen kijken, na alles wat we hebben doorgemaakt. Niet alleen als een verslag van lijden, maar als een verhaal uit eerste hand. Zonder mediafilter. Zonder externe beïnvloeding.’
Erica, de projectmanager die de implementatie leidde, vertelde hoe het samenwerken met collega’s in Gaza haar beleving van het werk veranderde.
Het was anders om te beseffen dat mijn collega’s deze realiteit doorleefden terwijl we samen aan het project werkten. Tijdens het ontwerpen dacht ik steeds aan de toekomst. Ik vroeg me af of dat hoopgevend of juist deprimerend was. Die vraag bleef door mijn hoofd spoken. Maar de drang om het te delen bleef. Dat gevoel verdween nooit.’
Ze hield even stil en vervolgde toen.
Dit project is bijzonder omdat je de impact direct kunt voelen. Het zijn verschrikkelijke tijden en er lijkt geen verbetering in zicht. Juist daarom voelt dit project zo betekenisvol.’

De Lancering

Na alles wat hierboven beschreven staat te hebben doorstaan, rondde het team het project af. Op 14 oktober 2025 presenteerden we Gaza Living Story in het Theatro Technis in Londen, in samenwerking met Muslim Aid.
De zaal was tot de laatste plaats bezet.
Palestijnen uit Gaza namen via een videoverbinding deel om hun herinneringen, ervaringen en hun visie op de wederopbouw en heropleving van hun vaderland te delen. Ze voerden zelf het woord, onbemiddeld.
Het publiek luisterde aandachtig.
De lancering viel op een moment dat buitenstaanders opnieuw probeerden de toekomst van Palestina en zijn inwoners te bepalen, door beslissingen te nemen over een volk dat al generaties lang het recht op zelfbeschikking wordt ontzegd.
Gaza Living Story was ons antwoord hierop.
Geen plan bedacht vóór Palestijnen, maar een platform gecreëerd dóór hen.

De lancering van Gaza Living Story op 14 oktober 2025:

 


 
De promotievideo van Gaza Living Story:

Sindsdien

Sinds de lancering zijn er meer dan 300 verhalen aan de kaart toegevoegd.
Sommigen koesteren herinneringen aan het verleden, aan plekken en routines die niet meer bestaan.
Anderen leggen het heden vast, hun dagelijkse werkelijkheid.
Weer anderen dromen over de toekomst, over wat Gaza zou kunnen worden.
Zoals Israa het verwoordt:
We blijven hoop houden, ondanks alles wat we doormaken. Zonder hoop ga je innerlijk ten onder. Hoop is het enige wat je doet verlangen naar een betere toekomst. Het is cruciaal dat wij de Palestijnse geschiedenis vastleggen. Het is essentieel dat wij als Palestijnen onze stem laten horen. Dat is waar Gaza Living Story voor staat.’
Deze verhalen zijn te lezen op gazalivingstory.org

 


 

Geschreven door Lina Ayesh en Joe Friel namens het Yalla-team.


Lina Ayesh schreef dit artikel. Beluister hier een korte reflectie van deze auteur.

Binnenkort verschijnen binnen dit dossier deel 2 t/m 8 van deze serie.


Steun het bredere Palestina op de kaart dossier van Momus en volg het via updates in je inbox. Lees hier hoe: