Fossiele industrie en universiteiten innig verweven: duik in de data

Miljoenen euro’s aan sponsorgeld, invloed op het curriculum en gezamenlijke tentoonstellingen: een onlangs verschenen rapport van het Nederlandse onderzoeksbureau Solid Sustainability Research toont hoe diep de fossiele industrie zich geworteld heeft in de academische wereld.

De afgelopen tijd gaven we daar ook zelf aandacht aan. Sjors Roeters publiceerde vanuit Momus in Trouw over relaties van het Saudische staatsoliebedrijf Aramco en het olie- en gasbedrijf Shell met Nederlandse universiteiten. ‘Elk voorstel sluit aan bij de zakelijke belangen van Saudi Aramco,’ staat in correspondentie tussen de Universiteit Maastricht en Aramco, wanneer de universiteit voor een aantal onderzoeksideeën bij Aramco aanklopt voor financiering. En studenten op de Erasmus Universiteit in Rotterdam kregen de opdracht een investeringsstrategie voor Shell op te stellen.

Deze specifieke voorbeelden zijn interessant, maar het totaalplaatje aan samenwerkingen is even belangrijk. Het toont dat het niet gaat om individuele gevallen, maar er talloze lijntjes bestaan tussen de fossiele industrie en Nederlandse academische wereld. En dat brengt, zoals Roeters eerder uitlegde, risico’s met zich mee: financiering door fossiele bedrijven blijkt volgens studies invloed te hebben op hoe positief of negatief onderzoekscentra schrijven over olie, gas of duurzame energie +Lees hier meer over in de publicatie over de banden tussen Shell en Nederlandse universiteiten door Sjors Roeters: ‘Zo toonden twee studies gepubliceerd in Nature aan dat onderzoekscentra met fossiele financiering systematisch positiever rapporteren over olie en gas en minder positief over hernieuwbare energie dan centra zonder zulke banden. Waar onafhankelijke instituten zonne-energie en waterkracht centraal stellen, schuiven door de fossiele industrie gesteunde instellingen juist aardgas naar voren als cruciaal onderdeel van de energietransitie.’.

In de interactieve data-visualisatie, gemaakt door Linksmith is een web te zien van alle personen die verbonden zijn aan zowel de academische wereld als de fossiele industrie.

Het toont bijvoorbeeld een lijn tussen de Rijksuniversiteit Groningen en Gasunie, waar Gasunie de bijzonder hoogleraar stoel sponsorde van Coby van der Linde — een bestuurder met meerdere dubbele petten (en gebrekkige transparantie daarover) volgens een eerdere reportage door Nieuwsuur.

Aan de TU Delft is Shell met 11 personen erg belangrijk: het zijn professors die hun academische baan combineren met werk voor Shell of door Shell gesponsorde organisaties. Ook de Rector Magnificus van TU Delft, Tim van der Hagen, staat in dit netwerk. Zo is hij tegelijkertijd commissaris bij Gasunie en verbonden aan de door Shell gesponsorde GROW Foundation.

Andere universiteiten tonen een gevarieerder palet aan samenwerkingen, en in totaal zijn er tientallen fossiele bedrijven en instituten waar mee samengewerkt wordt.

Blader door de visualisatie en filter op personen, posities of bedrijven. Klik op de lijntjes voor extra toelichtingen en links naar bronnen. Verken zelf het netwerk, en ontdek de verschillende manieren waarop de fossiele industrie verweven is met de Nederlandse universiteiten.