Twee bezettingen

Op 5 oktober 2023 was ik op weg naar Jeruzalem voor mijn derde chemokuur toen het ziekenhuis belde dat de afspraak niet doorging. De rest van de dag dwaalde ik door de stad, nam alles in me op en keek om me heen. Er klopte iets niet. Ik kon het niet verklaren, maar ik voelde dat er verandering op komst was. Dat gevoel bleef ook de volgende dag – en sindsdien is alles anders.

In oktober 2022 kreeg ik te horen dat ik kanker had, tijdens mijn derde studiejaar, net toen mijn leven eindelijk de kant op ging waar ik altijd van had gedroomd. Na jaren wachten studeerde ik eindelijk kunst. Ik tekende, bouwde een achterban op via Instagram, exposeerde mijn werk en won prijzen. Toen kwam die diagnose, en besefte ik dat het leven geen rekening houdt met je plannen. 

De behandeling begon meteen. Na talloze onderzoeken en gesprekken kozen de artsen voor chemotherapie. Ik begon vol hoop op genezing. Zes maanden later bleek dat het niet aansloeg. De kanker groeide door. Ze schakelden over op zwaardere chemo, maar mijn lichaam reageerde niet. Ik had wel verhalen gehoord over chemotherapie. Ik wist dat het zwaar was, maar zó zwaar had ik niet verwacht. De misselijkheid, uitputting en pijn gingen alles te boven wat ik me ooit had kunnen voorstellen.

Gaza bood niet meer dan basis-chemotherapie. Mijn familie probeerde behandeling te regelen in Jeruzalem. Een vergunning krijgen was een bijna onmogelijke opgave, maar het lukte ons. De reis naar Jeruzalem voelde als een zware last. Voor het eerst in mijn leven verliet ik Gaza en zag ik andere delen van Palestina. Gaza was altijd hermetisch afgesloten geweest. Ik had altijd willen reizen, maar nooit gedacht dat ziekte de reden zou zijn voor mijn eerste reis buiten Gaza.

In Jeruzalem volgden meer scans en onderzoeken. De artsen concludeerden dat ik zeer intensieve chemotherapie nodig had. Mijn lichaam reageerde goed op de eerste twee kuren. De derde stond gepland voor 5 oktober. Die zou vijf uur duren. Maar onderweg kreeg ik telefoon dat het was verzet naar de volgende dag. 

De overtocht van Gaza naar Jeruzalem is een lange reis, en eenmaal daar kun je niet zomaar terug zonder de nodige regelingen. Dus bleef ik en liep door de stad, met het vreemde gevoel dat ik afscheid aan het nemen was.

Na 7 oktober veranderde mijn angst. De angst voor de genocide en het moorden werd groter dan mijn angst voor de ziekte. Niet behandeld worden voelde minder beangstigend dan wat er om me heen gebeurde.

Hierna deed mijn familie vier maanden lang pogingen om me naar Egypte te krijgen voor verdere behandeling. Uiteindelijk lukte dat. Bij aankomst ontdekten de artsen dat de kanker door de onderbreking van goedaardig naar kwaadaardig was veranderd. Nog steeds vraag ik me af wat er zou zijn gebeurd als ik mijn chemotherapie had kunnen voortzetten en de geplande beenmergtransplantatie in Jeruzalem had ondergaan. Zou ik dan dezelfde pijn voelen die nu door mijn lichaam raast? En hoeveel mensen zitten in dezelfde situatie – waar de tijd stilstaat en je niets anders kunt dan wachten?

De artsen in Egypte waren eerlijk. Ze vertelden me dat de weg die voor me lag zwaar zou worden, vooral door hoe agressief de kanker was geworden. Op dat moment besefte ik nog niet ten volle hoe lang en zwaar die weg zou zijn.

Ze startten opnieuw met zeer intensieve chemotherapie. Ik keerde terug naar de zware dagen van misselijkheid, zwakte en uitputting. Mijn lichaam reageerde niet op de behandeling. Daarom besloten de artsen over te gaan op een beenmergtransplantatie – een ingreep die eigenlijk al twee jaar eerder had moeten plaatsvinden.

De operatie was vreselijk zwaar. Ik kreeg veel complicaties en bracht anderhalve maand in het ziekenhuis door. De isolatie was verstikkend. In die periode maakte ik twee kleine schilderijen, beide getiteld Isolation, gemengde techniek op A5-papier. Ze vingen wat ik voelde: opgesloten, begrensd, lichaam en geest onder vuur, en hoe de tijd anders verstrijkt als je bang en alleen bent.

Tijdens mijn behandeling hoorde ik dat Israëlische troepen mijn ouderlijk huis in Gaza hadden gebombardeerd. Mijn kunstatelier was beschadigd. Veel werken waar ik duizenden uren aan had besteed, waren deels verwoest. Mijn tekenkamer, mijn eigen plek, mijn werk, waaronder Extension, het schilderij waarin wortels ontspruiten uit de plek in mijn lichaam waar de kanker huisde.

Ik voelde verdriet, maar anders dan je zou verwachten. Ik droeg op dat moment al te veel met me mee. Ik had vrienden en familieleden verloren. Wanneer ziekte, verlies en angst samenkomen, dringt nieuw verlies niet altijd volledig door. Het sluimerde ergens in mijn hart, tot mijn lichaam het pas na het staakt-het-vuren toeliet. Toen dat gebeurde, raakte die pijn me veel harder dan ik had voorzien.

Toen werd het concept van ‘twee bezettingen’ me helder. Kanker bezette mijn lichaam van binnenuit, verterend, zich verspreidend, het nam alles over wat van mij had moeten zijn. Tegelijkertijd verslond de genocide Gaza van buitenaf — bombardementen, moord, vernietiging. Zowel het lichaam als het vaderland waren onder vuur. Ik werd van binnen en van buiten bezet. Aan geen van beide viel te ontkomen.

Wat ik het meest verlangde was terugkeren naar mijn kunst en mijn leven.

Ik kreeg een beurs van het Goethe-Institut in Egypte, waardoor ik langzaam weer kon aanhaken. Ik begon opnieuw te tekenen met pen en papier. Er was psychologische hulp beschikbaar, maar ik was nog niet toe aan praten. In plaats daarvan vulde ik mijn avonden met creëren. Dat was wat me hielp.

Ik weet dat mijn kunst nooit meer zal zijn wat het was voor mijn ziekte. Misschien hoeft dat ook niet. Het kon niet hetzelfde blijven.

Ik blijf creëren — zelfs nu mijn lichaam uitgeput is, zelfs nu mijn stad verdwenen is, zelfs nu de toekomst onzeker is. Ik documenteer mijn reis op Gaza Living Story, samen met anderen die weigeren hun ervaringen te laten uitwissen. Want wat we hebben doorstaan doet ertoe. En het mag niet worden vergeten.

Ahmed deelt zijn kunst via zijn dit Instagram kanaal