Dossier
Gaza, in eigen woorden

Gaza na 7 oktober, verteld door Palestijnen zelf. In elk verhaal staat één leven centraal. In samenwerking met Lina Ayesh en Gaza Living Story.

Dit dossier is onderdeel van:
Steun dit dossier

Steun dit dossier

Het Palestina op de kaart dossier bestaat — zonder betaalmuren — mede dankzij betalende lezers. Help je mee? Steun dit dossier met een eenmalige donatie.
Doneer 1× aan dit dossier

Word daarnaast lid van Momus (vanaf €3 per maand) om al ons werk te steunen.

 


 

Ontvang updates over dit dossier in je inbox

Via onze Palestina op de Kaart nieuwsbrief blijf je op de hoogte én kun je meedenken over dit onderzoek op basis van vragen die we via deze nieuwsbrief delen.

Ontvang je al één of meer van onze nieuwsbrieven? Verander je voorkeuren via de knop in de Momus-nieuwsbrieven die je al ontvangt en vink de Palestina op de kaart nieuwsbrief aan.

Ontvang je nog geen enkele nieuwsbrief van Momus? Schrijf je hier in en vink de Palestina op de kaart nieuwsbrief aan.


 

Tips en ideeën voor dit dossier

Heb jij tips of ideeën voor dit dossier? Laat het ons weten.

Naar het tipformulier

 


Naast het steunen en volgen van dit zorgdossier kun je ook Momus zelf steunen als lid vanaf 3 euro per maand, of via een eenmalige donatie naar keuze. Je blijft op de hoogte en denkt mee over al ons werk via onze nieuwsbrieven of social media+Vind ons op Instagram, LinkedIn, Facebook, Youtube en TikTok. Stuur ons algemene tips, ideeën of vragen als tekst via dit formulier, of als audiobericht via onze online open microfoon.

Mohammed Elk beeld draagt een verhaal

Ahmed Hamada.

Tussen realisme en surrealisme

 


 

Ahmed is een kunstenaar wiens werk zich beweegt tussen realisme en surrealisme. Nadat ziekte zijn leven veranderde en hij leefde onder blokkade en genocide, veranderden zijn schilderijen in getuigenissen. Kunst als instrument tegen de uitwissing van Gaza, wanneer woorden tekortschieten.


 


Ahmed Hamada | 9 april 2026 | Deel 6 van 8


Dit verhaal werd geschreven door Lina Ayesh namens Mohammed Hamada op basis van gesprekken. Deze 8-delige serie, geschreven door de Palestijnse schrijfster en digitale specialist Lina Ayesh (vanuit Spanje), kwam tot stand in samenwerking met Gaza Living Story van Yalla Labs, dat ervaringen, herinneringen en toekomstvisies uit Gaza verzamelt.

Kunst is mijn manier om me te verzetten tegen verdwijnen. Mijn schilderijen zijn niet decoratief. Ze zijn een getuigenis.

— Fathi Ghaben (1947 – 2024)

Mensen zeggen vaak dat kunst het geheugen van een volk is. Dat geloof ik. Lang voordat ik ooit een penseel oppakte, deden Palestijnse kunstenaars dit werk al. Ze lieten zien hoe een doek kon bevatten wat geschiedenisboeken weglaten. Ze schilderden om te getuigen, om herinneringen levend te houden, om uitwissing tegen te gaan. Kunstenaars als Sliman Mansour, en zovelen met hem, leerden mij dat kunst geen versiering is. Het is documentatie. Het is overleven.
Opgegroeid in Gaza koesterde ik van jongs af aan een grote liefde voor kunst. Op de middelbare school viel mijn tekenwerk een leraar op, die zei dat hij er iets bijzonders in zag. Hij moedigde me vurig aan — niet alleen om te tekenen, maar ook om te geloven dat ik kunstenaar kon worden. Ik begon bescheiden: potloden en papier, meer niet. Mijn familie steunde me van harte. En toen ik mijn werk op Instagram begon te delen, bleef de aanmoediging stromen. Ik ging door. Ik bleef delen. Ik tekende gezichten, figuren en kleine dingen uit het dagelijks leven.
Naarmate ik ouder werd en me op de universiteit voorbereidde, moest ik uitzoeken wat mijn liefde voor kunst kon worden. Ik probeerde eerst informatica, daarna interieurontwerp, en stapte van de ene opleiding naar de andere op zoek naar mijn plek. Geen van beide voelde goed. Kunst was het enige wat ik wilde. Dus koos ik daarvoor, zonder voorbehoud.
Op dat moment waren er aan de universiteit geen kunstopleidingen toegankelijk voor mannen — de vraag was er niet groot genoeg voor. Maar ik bleef aandringen, en uiteindelijk openden ze de opleiding alsnog. Daarvoor ben ik mijn universiteit en mijn docenten dankbaar, die geloofden dat het de moeite waard was om die ruimte te creëren.
In mijn werk staat het vertalen van persoonlijke ervaringen naar visuele verhalen centraal. Ik beweeg me tussen realisme en surrealisme, en gebruik symbolische en expressieve beelden om te zeggen wat woorden niet kunnen. Al voordat ziekte mijn leven binnenkwam, exposeerde ik door heel Palestina en in Jordanië.

Een aantal van mijn tentoonstellingen:

  • Faded Colour – Village of Arts and Crafts, Gaza (mei 2017). – In samenwerking met het Skyline Centre for Training and Development
  • Colours of Peace – Palestinian Palace of Culture, Gaza (december 2019)
  • Colours from Gaza – Walled Off Gallery, Bethlehem (september 2022), waar ik ‘Arcturus’ exposeerde, genoemd naar de ster — de wachter van de hemel — een helderheid die in de lente verschijnt en de illusie wekt van schoonheid en hernieuwd leven.
  • Dreamy Visual Messages – French Institute, Gaza (juni 2023)
  • Palestine Story and Colour – Jordaans Cultureel Centrum, Amman (juli 2023) – Een reizende tentoonstelling waarbij Palestijnse, Jordaanse en internationale kunstenaars samenkomen om de Palestijnse zaak onder de aandacht te brengen.
Ik documenteer deze tentoonstellingen en mijn artistieke traject op Gaza Living Story, een platform waarop ik mijn herinneringen en gedachten deel. Voor mij is het een manier om mijn werk te bewaren en toegankelijk te maken buiten de fysieke galerijen om.
Maar toen, in oktober 2022, tijdens mijn derde jaar aan de universiteit, kreeg ik de diagnose dat ik kanker had.

Lees hier een eerder verhaal van Ahmed Hamada over zijn diagnose, zijn behandeling en zijn tijd na 7 oktober.

Alles verschoof. Niet alleen hoe ik leefde, maar ook hoe ik kunst maak. Ik besefte dat het leven niet op je wacht tot je er klaar voor bent. Het niet pauzeert omdat het eindelijk goed gaat.
Een van de meest betekenisvolle werken uit die periode heet ‘Extension’. Het is een olieverfschilderij van 150 x 100 cm waaraan ik bijna twee maanden heb gewerkt. Daarin ontspruiten wortels op precies de plek waar de kanker zich in mijn lichaam bevindt.
Maar in plaats van de ziekte rechtstreeks af te beelden, heb ik haar omgevormd tot iets dat leven schenkt. De wortels staan voor kracht.
Ik maakte zowel een fysieke versie als een digitale kopie. Het doet me diep verdriet te weten dat het origineel werd vernietigd toen Israëlische troepen het huis van mijn familie in Gaza bombardeerden.
Een ander werk uit deze periode heet ‘Two Occupations,’ gemaakt in 2025 met de SAHAB Emergency Production Grant van de Hawaf Association. Het verbeeldt wat het betekent om tegelijkertijd van binnenuit en van buitenaf bezet te zijn. Kanker vreet het lichaam van binnen aan, en oorlog verslindt de stad van buiten. Zowel het vlees als het vaderland leven onder bezetting.
“Two Occupations.” Ahmed Hamada, 2025.

Andere werken volgden.
‘Sparrow’ verkent iets dat uitgeput raakt zonder te zijn aangeraakt – iets dat verloren gaat zonder te zijn weggenomen.
“Sparrow”, Ahmed Hamada, 2025.

‘The One Carried by Butterflies’ toont een lichaam dat door honger is verzwakt, te licht om overeind te blijven, en zich stilletjes uit het leven terugtrekt.
‘Haze’ vangt die momenten waarop mist de geest vult, waarop het moeilijk wordt om binnen en buiten van elkaar te onderscheiden.
Het kaartspelproject ‘Epic of Steadfastness’ verweeft symbolische kunst en verbeelding om de voortdurende Palestijnse strijd te verbeelden; elke kaart toont een personage dat verleden, heden en toekomst met elkaar verbindt.
Alles wat ik in die periode maakte, was voor mezelf. Ik had nooit de bedoeling er iets van te verkopen. Kunst was mijn manier om weerstand te bieden tegen de ziekte. Om niet te verdwijnen. Om aanwezig te blijven.
In 2024 ontving ik de Hub for Artists from Gaza-beurs van het Goethe-Institut Caïro. Ik ben nu 24 jaar, woon in Egypte en werk als freelance illustrator, terwijl ik mijn praktijk als beeldend kunstenaar voortzet.
Als Palestijn ben ik ervan overtuigd dat het maken en delen van kunst onmisbaar is. Palestijnse kunstenaars hebben altijd het verhaal van hun volk meegedragen in hun werk, en ik beschouw mezelf als deel van die traditie. Kunst vertelt verhalen en onthult werkelijkheden die woorden alleen niet kunnen overbrengen. Ze bereikt een publiek dat de politiek niet bereikt. Ze dwingt mensen te zien waarvan ze anders liever zouden wegkijken.
Mijn droom is om in Europa te exposeren — om het Palestijnse verhaal bij een nieuw publiek te brengen en zichtbaar te maken wat zo vaak wordt genegeerd of uitgewist. De weg is niet gemakkelijk. Dat is hij nooit geweest. Maar kunstenaar zijn betekent doorgaan, ook als de weg vooruit onduidelijk is.
Door kunst wil ik pleiten.
Getuigen.
Ervoor zorgen dat Palestina gezien en herinnerd wordt.

 


 

Ahmed deelt zijn kunst via zijn dit Instagram kanaal
Lina Ayesh schreef dit artikel namens Ahmed Hamada op basis van gesprekken met hem. Beluister hier een korte reflectie van deze auteur.

Binnenkort verschijnen binnen dit dossier deel 7 en 8 van deze serie.


Steun het bredere Palestina op de kaart dossier van Momus en volg het via updates in je inbox. Lees hier hoe: