Waar de wijk begint: een verslag van onze Meetup met Overvechters.

Een lentezon straalt door de brede ramen van buurthuis Burezina. Het is een zachte zondagmiddag. Twee vrolijke meiden – kinderen van een vrijwilliger van het buurthuis – zetten koekjes en dadels klaar. Zodra de bezoekers binnen druppelen, reiken ze hen een pen en naamsticker aan. Er zijn zo’n vijftien Overvechters gekomen om met ons – Merel en Jeske van Momus –  te praten over de veranderingen in hun wijk. 

Groot hart voor de wijk

‘Ik heb warme herinneringen aan deze plek,’ vertelt een buurtbewoonster met stijle blonde haren, ‘dit was vroeger de gymzaal van mijn school.’ ‘Ik zat hier ook op school,’ vult een donkerharige man een paar stoelen verderop aan, met bevlogen toon. Hun oude school is nu Burezina. Voor sommige aanwezigen is dit buurthuis hun favoriete plek in de wijk. Anderen zijn dol op de parken en tuinen, het winkelcentrum of vertoeven het liefste in hun eigen huis, vertellen ze tijdens de introductieronde.

Overvecht, een wijk die vaak negatief in het nieuws komt, roept voor deze bewoners juist positieve gevoelens op. ‘Er zijn veel dingen nu juist helemaal goed, die straks minder worden,’ zegt een bewoonster. Zoals het groen: ‘We zijn de groenste wijk van Utrecht,’ vertelt een ander, maar in de toekomstplannen staat dat ‘gigantisch onder druk.’

Ook met hun buren hebben de meeste aanwezigen goed contact, of in elk geval geen gedoe – ‘dat zijn ook goede buren’. Maar de steun die ze van hun buurtgenoten voelen, missen ze bij de gemeente: ‘Ik vind dat ze ons serieus moeten nemen en een eerlijk gesprek moeten voeren, in plaats van ons iets proberen te verkopen,’ stelt een buurtbewoonster. ‘Er zijn armoedeproblemen en achterstanden. Dat probeert de gemeente op te lossen met verdichting [meer woningen, red.]. Maar daar worden de huidige bewoners niet rijker of beter van.’ 

‘Wat gebeurt er met onze input?’

Overvechters voelen zich niet gehoord in de gemeentelijke plannen, concludeerden wij in ons recente artikel. ‘Schijnparticipatie’ noemen de aanwezigen het: ‘er wordt input opgehaald, maar er wordt niks mee gedaan.’ 

Ook wij krijgen – terecht – de vraag: Wat gaan júllie doen met de informatie die we delen? ‘Wij hebben het al zó vaak verteld,’ verzucht een Overvechter. 

Ondanks die frustratie zijn de bewoners op een zonnige zondagmiddag bij deze meet-up. Dat zegt veel. Juist deze stemmen uit de buurt, die ondervertegenwoordigd zijn in de toekomstplannen, willen wij aan het woord laten in onze verhalen. We zoeken antwoord op de vraag: Wat hebben bewoners zelf te zeggen als hun wijk vernieuwd wordt?

‘Dat hadden jullie wel eerder duidelijker kunnen maken,’ krijgen we terug van de aanwezigen, waarvan iemand ons zelfs naderhand nog opbelt met feedback. Genoteerd. Na de vele bijeenkomsten in de wijk over de gemeentelijke plannen, hebben de bewoners behoefte aan duidelijkheid.

Elders dan op straat

Duidelijkheid dus. Eén thema verraste ons tijdens de bijeenkomst: het buurthuis – en de rol die deze huiskamers spelen in het leven van individuele Overvechters en de gemeenschap. Daar willen wij meer over weten. Het zijn de bewoners die ons op dit spoor zetten. 

Een aantal van de grote problemen in de wijk – zoals afval en veiligheid –  worden door de aanwezigen in verband gebracht met sociale verbinding en betrokkenheid. Een aanwezige organiseert bijvoorbeeld regelmatig opruimacties: ‘We hebben met vijftien mensen twintig vuilniszakken gevuld,’ vertelt hij. Dat ruimt op ‘en je krijgt meer cohesie in de wijk.’

Het buurthuis is bij uitstek een plek om zulke buurtinitiatieven te verspreiden en ontmoeting mogelijk te maken. Zoals nu ook gebeurt. Hoe belangrijk dat is, benadrukt een andere bewoonster:‘Bij ons op de Thema-dreven wordt de sfeer steeds harder omdat mensen steeds armer worden. En jongeren leven zich uit. De bushokjes gaan steeds vaker eraan. De gemeente ruimt dat niet eens meer op,’ vertelt ze. ‘Wat wij hartstikke hard nodig hebben, is een buurthuis,’ vervolgt ze. ‘Dat hebben wij niet meer [….] We hebben kort een buurthuis gehad en toen merkte je dat het beter ging omdat mensen werden geholpen en aangehoord.’ 

Ibrahim, bestuurslid bij Burezina, beaamt de unieke rol van buurthuizen: ‘Wat vroeger de rol van een buurthuis was, is veranderd naar hulpverlening. Maar we willen niet alleen maar hulpverlening, we willen elkaar ergens anders kunnen ontmoeten dan op straat.’

Van persoonlijk naar politiek

Buurthuizen zijn van oudsher belangrijk voor lokale democratie, legt politiek filosoof Catherine Koekoek uit in een podcast aflevering. Hier ontwikkelden persoonlijke ervaringen, bijvoorbeeld over groen in de wijk, zich tot gedeelde ervaringen, Die gedeelde ervaringen zijn weer een startpunt om iets wat er speelt in de wijk politiek te maken. In een buurthuis ontmoet je bijvoorbeeld iemand die een actie kan organiseren en een ander die een probleem kan vertalen naar bestuurlijke taal. 

Het buurthuis is zo een startpunt van een democratisch proces, aldus Koekoek. Maar sinds het begin van de 21e eeuw worden buurthuizen steeds vaker wegbezuinigd.

De toekomst van het buurthuis

De toekomstplannen voor Overvecht, zoals de Omgevingsvisie Overvecht 2040 en het Masterplan Overvecht Centrum – staan vol met termen als ‘sociale cohesie’, ‘ontmoeting’ en ‘participatie’. Dit lijken bij uitstek thema’s waar het buurthuis een rol in kan spelen. 

Toch kunnen we in diezelfde plannen niet concreet terugvinden welke plek buurthuizen krijgen in het toekomstige Overvecht. Wat wél wordt genoemd: ‘een buurtcentrum van 650 m2’, ‘buurtkamers nabij ouderenwoningen’ en een ‘grote culturele trekpleister’ in het centrum . Maar wat betekent dat voor de buurthuizen zoals bewoners die nu kennen?

Veel dank aan iedereen die aanwezig was op 12 april.