Notitie
Wat er jarenlang gebeurde in Utrechtse wijken is een bekend proces – in jargon: gentrificatie. Er worden dure nieuwbouwwoningen gebouwd in buurten waar vooral mensen met een kleinere portemonnee wonen. Die nieuwbouw trekt rijkere bewoners aan. Daardoor stijgen de huren in de omliggende straten, veranderen de winkels en verdwijnen betaalbare voorzieningen. Voor oorspronkelijke bewoners dreigt verdringing: ze voelen zich niet meer thuis of kunnen hun buurt niet meer betalen.
De Utrechtse politiek zet daar nu een streep door. Bouwen mag niet meer ten koste gaan van de mensen die er al wonen. “We gaan gentrificatie actief tegen,” zo staat in het nieuwe beleid.
Welke maatregelen Utrecht precies voor ogen heeft – en hoe die worden gehandhaafd – is nog onduidelijk.
Op 8 januari 2026 organiseerden enkele politieke partijen een bijeenkomst erover. De gemeente trapte af met een korte presentatie “hoe wij vanuit de gemeente naar gentrificatie kijken.”
Bron: RIB Gentrificatie, 8 januari 2026 Luuk Huttenhuis, gemeente Utrecht (red. highlight)
Volgens de gemeente is hun eigen invloed “zeer beperkt”. Verdringing van bewoners is onderdeel van de verhuizingsstroom die zich als golf door de stad beweegt, stelt de gemeente. Wel zet de gemeente instrumenten in om die golf te “dempen”, zo licht PvdA wethouder Wonen Dennis de Vries later toe tijdens een raadsvergadering.
Experts — die aan het woord kwamen tijdens de bijeenkomst — zien meer mogelijkheden. Wie gaat bouwen in een bestaande buurt, moet beginnen bij de mensen die al jaren deel uit maken van de wijk, zegt Zico Lopes van architectenbureau Spatial Codes. Geen inspraakavonden om af te vinken, maar bewoners de regie geven over hoe hun buurt eruit komt te zien.
Bewoners écht zeggenschap geven? Dan moet je democratie serieus nemen, stelt Mustapha Eaisaouiyen, directeur van Cooplink (een kennisnetwerk over wooncoöperaties): “Democratie is meer dan inspreken aan een microfoon waarvan de uitkomst al vast staat. Dat is geen democratie. Dat is theater. Echte democratie betekent dat macht gedeeld wordt vóór dat besluiten genomen hoeven zijn. Niet achteraf, niet symbolisch, maar structureel. Een stad die haar bewoners vertrouwt hoeft niet bang te zijn voor hun zeggenschap.”
Vervolg:
De komende maanden onderzoekt Momus in Utrecht Overvecht hoe bewonersparticipatie, gemeentebeleid en gentrificatie in de praktijk uitpakken. We onderzoeken:
Is er echt sprake van een keerpunt in Utrecht?
Welke concrete maatregelen neemt de gemeente Utrecht om verdringing van bewoners uit hun wijk tegen te gaan, en zijn ze effectief?
Is de invloed van de gemeente op verdringing “zeer beperkt”, zoals de gemeente stelt?
Wie profiteert er van gentrificatie? Welke financiële belangen spelen een rol – van bijvoorbeeld de gemeente Utrecht of projectontwikkelaars?
Heb jij andere vragen naar aanleiding van deze notitie — of wil je meedenken met dit onderzoek? Stuur ons een email: merel@momusmedia.nl of jeske@momusmedia.nl
