In het dossier ‘Aramco op de campus’ worden de banden tussen Nederlandse universiteiten en Saoedische staatsbedrijven als Aramco en SABIC onderzocht. En hoe dat samenhangt met de soft-power strategieën van een repressief regime.
Door je in te schrijven op onze Momus nieuwsbrief — of de aparte nieuwsbrieven van lopende dossiers — blijf je op de hoogte én word je soms gevraagd om mee te denken over onze onderzoeksprojecten, via vragen, peilingen of zelfs (online) meetups.
En word lidDoor daarnaast ook (betalend) lid te worden van de Momus community, houd je onze journalistiek toegankelijk voor iedereen, zonder betaalmuren. Als lid kun je bovendien nog actiever meepraten over lopende of toekomstige dossiers via lezerskringen (lees hier meer over).
Draag je liever eenmalig bij, via een losse tip, vraag of donatie? Ook dat kan.
Stuur ons jouw idee, tip of vraag als tekstbericht of als audiobericht via onze online open microfoon.
📝 Stuur ons een (tekst)bericht
🎙️ of een audiobericht
Of steun ons eenmalig met een bedrag naar keuze.
€ Doneer eenmalig naar keuzeHierin onderzoeken de banden tussen Nederlandse universiteiten en Saoedische staatsbedrijven als Aramco en SABIC onderzocht. En hoe dat samenhangt met de soft-power strategieën van een repressief regime. Dit is een ʻsubdossier’ van Olie & Onderwijs (een subdossier van Klimaatdromers).
Via korte updates zoals deze houden we je op de hoogte van onze ontdekkingen tijdens het onderzoek. En we vragen je om mee te denken door ons tips of vragen op te sturen, of mee te denken via de Klimaatdromers nieuwbrief zolang dit dossier loopt.+Zie bovenaan de dossierpagina of dit dossier actief is of al is afgerond
Naar het dossierBegin vorig jaar was ik journalist-in-residence in het Besiendershuis, waar mijn onderzoek naar fossiele misleiding begon. Een van mijn eerste stukken over fossiele misleiding was een onderzoek naar Edelman, het grootste PR-bureau ter wereld, voor Follow the Money. Ik heb ruim vijftig (oud)werknemers in Amsterdam benaderd, waarvan ik er zes heb gesproken.
Edelman is een invloedrijke speler in de wereld van PR en marketing. Het heeft een omzet van een miljard dollar, waarvan sinds 2018 voor minstens 8,9 miljoen euro aan Saoedische contracten. Andere klanten van Edelman waren onder andere Rusland, de Verenigde Arabische Emiraten, Shell, ExxonMobil, miljardair Charles Koch van fossielgigant Koch Industries, en de Sackler-familie van Purdue Pharma, hoofdverantwoordelijke in de opioïdenepidemie in de VS.
Oprichter Daniel J. Edelman was een van de pioniers van PR. Volgens vakorganisaties was hij een PR-legende die een grote invloed had op de groei en ontwikkeling die de public relations-industrie in de twintigste eeuw doormaakte.
Daniel kreeg zijn formele opleiding aan Columbus Journalism School. Maar de kneepjes van het vak leerde hij tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij zat voor het Amerikaanse leger in de psychologische oorlogsvoering, waar hij zich specialiseerde in nazipropaganda.
Terug in de VS zette hij zijn nieuwe inzichten in propaganda in voor het grote bedrijfsleven, met de oprichting van PR-bureau Edelman in 1952.
Vooral in de beginperiode van PR is de grens tussen journalistiek en commerciële communicatie dun. ‘Ik heb mezelf altijd als journalist gezien,’ vertelt Daniel Edelman decennia later. Zoon Richard, CEO sinds 1996, beaamt zijn vaders strategie als hij in 2018 in een sportwagen over de Côte d’Azur wordt rondgereden door een journalist van nieuwszender CNBC. ‘Ons traditionele kanaal was met verslaggevers praten.’
Journalisten moeten zich veel bewuster zijn van de geraffineerde PR-tactieken die worden ingezet om hen te bespelen. PR-mensen kennen de journalistiek vaak van binnenuit. Helaas vallen mijn collega’s maar al te vaak voor de talking points van de industrie. Ik zie journalisten vaak zelfs de fossiele industrie verdedigen. Alsof het niet de taak van de journalistiek is om de macht te bevragen.
Een van de belangrijkste industrieën voor Edelman is die van olie en gas: onderzoek toont aan dat tussen 1989 en 2020 ze van alle PR-bureaus de meeste fossiele klanten had. Het Climate Investigations Center beschrijft Edelman als ‘het dominante pr-bureau voor brancheverenigingen die een anti-milieuagenda promoten.’
Ook in Nederland werkt Edelman voor de grote vervuilers. In de PR-industrie worden cijfers over klanten vaak in nevelen gehuld. Maar uit gesprekken met oud-werknemers dicht bij de zaken blijkt dat Shell en Tata Steel de grootste klanten van het Amsterdamse kantoor van Edelman zijn. Toen in 2021 het eerste RIVM-rapport uitkwam en er een mediastorm rond Tata Steel ontstond, werden er direct veel mensen van Edelman op het Tata Steel account gezet. Er werd ook een crisismedewerker fulltime op het kantoor in IJmuiden geplaatst.
De PR-gigant hielp bijvoorbeeld bij de mediatraining van directeur Hans van den Berg voor onder andere het Nieuwsuur-interview. Edelman bereidde minutieus de antwoorden van de directeur voor. De PR- en marketingwereld was onder de indruk.
Om te weten hoe hun PR-strategie zo goed werkt, moet je kijken waar ze zich over de lange termijn op focussen. ‘Vertrouwen is de kernstrategie van Edelman,’ zegt een voormalige werknemer van Edelman. ‘How can we rebuild trust. Dat komt in alles terug. Ze zeggen: a loved brand is good, but a trusted brand is better.’
Vertrouwen winnen is precies wat het Saoedische regime probeert te doen met de samenwerkingen met Nederlandse universiteiten. Zeker na de internationale ophef na de gruwelijke moord op journalist Jamal Khashoggi in het consulaat in Istanboel in 2018. Het vertrouwen in het Saoedische regime moet hersteld worden. En dus wordt Edelman in de arm genomen. Makelaars in vertrouwen. Niet met daden, maar met woorden, associaties, beelden. Het imago oppoetsen. Want er worden elk jaar niet minder maar juist méér mensen vermoord door het regime sinds het in stukjes hakken van Khashoggi, de Washington Post-journalist in 2018.
